Fiszki

Części mowy od A do Z - rozpoznawanie, odmiana i przykłady

Fiszki z części mowy - rzeczownik, czasownik, przymiotnik, przysłówek, liczebnik, zaimek, przyimek, spójnik, partykuła, wykrzyknik, odmiana i stopniowanie.

AutorEduNori

37 kart

Klasa 5

Język polski

20+

+Klasa 6+Klasa 7+Klasa 8#części mowy#gramatyka#egzamin ósmoklasisty

Brak ocen

Zaloguj się, aby zapisywać postęp nauki.

Wybierz tryb nauki

Ucz się

Pełny zestaw, wszystkie karty po kolei

Trenuj

Znane karty pojawiają się rzadziej

Do skutku

Powtarzaj aż wszystkie znasz

Tasuj kolejnośćKarty w losowej kolejności

Losuj stronęLosowo przód lub tył jako pytanie

Wszystkie fiszki w zestawie (37)

Jakimi pytaniami rozpoznajemy rzeczownik i co on nazywa?Pomyśl, o co pytasz, gdy chcesz dowiedzieć się, kim lub czym coś jest.: Rzeczownik odpowiada na pytania: kto? (np. mama, pies), co? (np. stół, radość). Nazywa osoby, zwierzęta, przedmioty, zjawiska i pojęcia.
Rzeczownik to najczęściej występująca część mowy w języku polskim.
Przez co odmienia się rzeczownik?Czy pamiętasz wierszyk o przypadkach? Każdy wyraz w tym wierszyku zaczyna się od litery jednego z przypadków.: Rzeczownik odmienia się przez przypadki i liczby. Przypadki: 1. Mianownik (kto? co?), 2. Dopełniacz (kogo? czego?), 3. Celownik (komu? czemu?), 4. Biernik (kogo? co?), 5. Narzędnik (z kim? z czym?), 6. Miejscownik (o kim? o czym?), 7. Wołacz (o!). Liczby: Liczba pojedyncza (np. dom, kot). Liczba mnoga (np. domy, koty).
Pierwsze litery: M-D-C-B-N-M-W. Możesz ułożyć zdanie: Mama Dała Córce Bułkę Nasmarowaną Masłem Wiejskim.
Podaj rodzaje rzeczownika w liczbie pojedynczej i mnogiej.Jakimi słowami wskazujesz na rzecz - czy to "ten", "ta" czy "to"? To klucz do rodzaju.: W liczbie pojedynczej rzeczownik ma rodzaj: męski (ten dom), żeński (ta książka), nijaki (to okno). W liczbie mnogiej: męskoosobowy (ci chłopcy, ci lekarze), niemęskoosobowy (te dziewczynki, te stoły, te lwy).
W języku polskim każdy rzeczownik w liczbie pojedynczej ma jeden stały rodzaj: męski, żeński lub nijaki. W liczbie mnogiej istotne jest rozróżnienie na męskoosobowy (odnosi się do osób płci męskiej) oraz niemęskoosobowy (odnosi się do kobiet, dzieci, zwierząt, przedmiotów i pojęć itd).
Wskaż rzeczowniki w zdaniu: "Kasia i Tomek poszli z psem na spacer do parku".Szukaj wyrazów, które można odmienić przez przypadki.: Rzeczowniki: Kasia, Tomek, psem, spacer, parku. Odpowiadają na pytania: kto? (Kasia, Tomek), z kim? z czym? (z psem), na co? (na spacer), do czego? (do parku).
W języku polskim nazwy własne - imiona, nazwiska, nazwy miast i państw - też są rzeczownikami. Piszemy je wielką literą, np. Polska, Warszawa, Adam Mickiewicz.
Na jakie pytania odpowiada czasownik i co oznacza?Pomyśl, o co zapytałbyś, gdybyś chciał się dowiedzieć, co robi kolega lub koleżanka - albo co dzieje się z pogodą.: Czasownik odpowiada na pytania: co robi? (np. czyta, biega), co się z nim dzieje? (np. rośnie, płynie). Oznacza czynność lub stan.
Czasownik oznacza nie tylko aktywne czynności (np. biega, pisze), ale również stany, w których ktoś lub coś się znajduje (np. śpi, choruje, leży, milczy, rośnie).
Przez co odmienia się czasownik? Wymień wszystkie kategorie.Jest ich aż sześć! Pomyśl: gdy zmienia się czas lub wykonawca czynności, co jeszcze może się zmienić?: Czasownik odmienia się przez: osoby (ja, ty, on/ona/ono, my, wy, oni/one), liczby (pojedyncza, mnoga), czasy (przeszły, teraźniejszy, przyszły), rodzaje (np. w czasie przeszłym i trybie przypuszczającym), tryby (oznajmujący, rozkazujący, przypuszczający), strony (czynna, bierna, zwrotna).
Czasownik ma najbogatszą odmianę ze wszystkich części mowy - to aż 6 kategorii! (W młodszych klasach czasem pomija się strony, ale warto je znać). Dla porównania rzeczownik odmienia się tylko przez 2 kategorie (przypadki i liczby).
Odmień czasownik "czytać" przez osoby w czasie teraźniejszym.Końcówki czasownika zmieniają się w zależności od osoby. Ćwicz na prostych przykładach: biegać, pisać, śpiewać.: Liczba pojedyncza: ja czytam, ty czytasz, on/ona/ono czyta. Liczba mnoga: my czytamy, wy czytacie, oni/one czytają.
W języku polskim końcówka czasownika już mówi nam, kto wykonuje czynność - dlatego często pomijamy zaimki osobowe. Mówimy po prostu "czytam" zamiast "ja czytam", bo końcówka -am wskazuje na 1. osobę.
Jaka jest różnica między czasownikiem dokonanym a niedokonanym? Podaj przykład pary.Jedne czasowniki mówią o tym, co już się stało, a inne o tym, co właśnie trwa. Na czym polega różnica?: Czasownik niedokonany oznacza czynność trwającą lub powtarzającą się (np. piszę, czytałem). Czasownik dokonany oznacza czynność zakończoną (np. napisałem, przeczytałem). Para: pisać (niedokonany) - napisać (dokonany).
Czasowniki dokonane nie mają czasu teraźniejszego! Nie można powiedzieć "ja napiszę teraz". Czasowniki niedokonane tworzą czas przyszły złożony: "będę pisać" lub "będę pisał/pisała".
Wymień trzy tryby czasownika i podaj po jednym przykładzie.Jeden tryb mówi o faktach, drugi o "co by było gdyby" a trzeci - to komendy i prośby.: Tryb oznajmujący - informuje o czynności: "Mama gotuje obiad". Tryb rozkazujący - wyraża rozkaz lub prośbę: "Ugotuj obiad!". Tryb przypuszczający - mówi o tym, co by się stało: "Mama ugotowałaby obiad".
Cząstkę "by" piszemy razem z czasownikiem w formie osobowej (ugotowałabym, zrobiłbyś) oraz ze spójnikami (żeby, aby, gdyby). Uwaga: "by" jest ruchome - może stać przy czasowniku albo przeskoczyć na wcześniejszy wyraz w zdaniu, np. "Zjadłbym chętnie" → "Chętnie bym zjadł".
Na jakie pytania odpowiada przymiotnik i co określa?Jakimi pytaniami opisujesz cechy przedmiotu? Czy jest duży, mały, kolorowy?: Przymiotnik odpowiada na pytania: jaki? jaka? jakie? (np. mały, ciekawa, ładne), który? która? które? (np. drugi, ostatnia), czyj? czyja? czyje? (np. mamy, taty, sąsiada). Określa cechy i właściwości osób, zwierząt, przedmiotów i zjawisk.
Przymiotnik zawsze "słucha się" rzeczownika - przyjmuje ten sam przypadek, liczbę i rodzaj. Dlatego mówimy "ładny dom" i "o ładnym domu" (zmiana przypadku rzeczownika wymusza zmianę przymiotnika).
Przez co odmienia się przymiotnik?Przymiotnik towarzyszy rzeczownikowi i zmienia się razem z nim. Pomyśl: przez co zmienia się rzeczownik?: Przymiotnik odmienia się przez przypadki, liczby i rodzaje. Zawsze dopasowuje swoją formę do rzeczownika, który określa. Przykład: ładny dom (M., r.m.), ładnego domu (D., r.m.), ładne domy (M., l.mn.).
To właśnie ta zgoda z rzeczownikiem odróżnia przymiotnik od przysłówka. Przysłówek jest nieodmienny i nie musi się do nikogo dopasowywać - dlatego "ładnie" wygląda zawsze tak samo.
Jakie wyróżniamy 3 sposoby stopniowania przymiotników? Podaj przykłady.Jedne słowa zmieniają się lekko (młody-młodszy), inne całkowicie (dobry-lepszy), a jeszcze inne potrzebują dodatkowego słowa (bardziej...).: Proste (regularne): dodajemy końcówki i przedrostek "naj-" (np. młody → młodszy → najmłodszy). Nieregularne: słowo zmienia całą swoją postać (np. dobry → lepszy → najlepszy, zły → gorszy, duży → większy, mały → mniejszy). Opisowe: używamy słów bardziej/najbardziej lub mniej/najmniej (np. interesujący → bardziej interesujący → najbardziej interesujący).
Stopniowanie proste jest typowe dla wielu krótkich, często używanych przymiotników, a opisowe - dla wielu długich, pochodnych i zapożyczonych. Nie jest to jednak reguła.
W zdaniu "Mały kotek wypił ciepłe mleko" wskaż przymiotniki i określ, do których rzeczowników się odnoszą.Od każdego rzeczownika w zdaniu zadaj pytanie: jaki? jaka? jakie? - to doprowadzi cię do przymiotników.: Przymiotniki: mały (określa rzeczownik "kotek"), ciepłe (określa rzeczownik "mleko"). Oba odpowiadają na pytanie: jaki? jakie? i dopasowują się formą do swoich rzeczowników.
W zdaniu przymiotnik najczęściej pełni rolę przydawki - określa rzeczownik. Czasem jednak może być orzecznikiem, np. "Kotek jest mały" - tu "mały" też jest przymiotnikiem, ale stoi po czasowniku "jest".
Czym jest liczebnik i na jakie pytania odpowiada?Nazwa tej części mowy podpowiada, że ma ona związek z liczeniem.: Liczebnik to część mowy oznaczająca liczbę, ilość lub kolejność. Odpowiada na pytania: ile? (np. pięć, sto), który z kolei? (np. trzeci, dziesiąty).
Uwaga: wyrazy takie jak dwójka, piątka, setka to NIE liczebniki, tylko rzeczowniki. Sprawdź: odpowiadają na pytanie co? (piątka - to ocena w szkole), a nie ile? (pięć).
Jakie są trzy główne rodzaje liczebników? Podaj po jednym przykładzie.Jedne mówią o ilości, drugie o miejscu w kolejce, a trzecie zbierają w grupę.: 1. Główne - odpowiadają na pytanie ile? (np. siedem, dwadzieścia). 2. Porządkowe - odpowiadają na pytanie który z kolei? (np. siódmy, dwudziesty). 3. Zbiorowe - używane z rzeczownikami oznaczającymi grupy osób różnej płci, dzieci, zwierzęta (np. pięcioro, dziesięcioro).
Liczebniki zbiorowe używamy konkretnie z: istotami różnej płci (dwoje rodziców), młodymi istotami (czworo dzieci, pięcioro szczeniąt) oraz rzeczownikami bez liczby pojedynczej (dwoje drzwi, troje spodni).
Który z podkreślonych wyrazów to liczebnik? "Dostałem piątą nagrodę w konkursie." - wyjaśnij dlaczego.Zapytaj od rzeczownika "nagrodę" - która to nagroda z kolei? Jaka część mowy na to odpowie?: Liczebnik: "piątą". Odpowiada na pytanie: którą z kolei? Jest to liczebnik porządkowy w formie biernika. Określa kolejność nagrody.
Liczebniki porządkowe odmieniają się przez przypadki, liczby i rodzaje - zupełnie jak przymiotniki. Dlatego można je pomylić z przymiotnikami. Kluczowa różnica: liczebnik porządkowy mówi o kolejności.
Czym jest zaimek i jaką pełni funkcję?Nie lubisz w kółko powtarzać "Kasia, Kasia, Kasia". Czym ją zastępujesz, żeby uniknąć powtórzeń?: Zaimek to część mowy, która zastępuje inne części mowy - najczęściej rzeczownik, przymiotnik, liczebnik lub przysłówek. Dzięki zaimkom unikamy powtórzeń. Przykład: zamiast "Ania poszła do sklepu. Ania kupiła chleb" mówimy "Ania poszła do sklepu. Ona kupiła chleb".
Bez zaimków nasze wypowiedzi byłyby pełne powtórzeń. Porównaj: "Tomek wziął plecak Tomka i Tomek wyszedł" - z zaimkami: "Tomek wziął swój plecak i wyszedł". O wiele ładniej!
Wymień główne rodzaje zaimków i podaj po jednym przykładzie.Zastanów się, po co używamy zaimków - jedne pokazują, do kogo coś należy, inne zadają pytania, jeszcze inne wskazują.: Rodzaje zaimków: 1. Osobowe - ja, ty, on, my, wy, oni. 2. Dzierżawcze - mój, twój, nasz, jego. 3. Wskazujące - ten, tamten, ów. 4. Pytające - kto? co? jaki? który? 5. Nieokreślone - ktoś, coś, jakiś. 6. Przeczące - nikt, nic, żaden.
Podział zaimków: osobowe (ja, ty, on, my, wy, oni), dzierżawcze (mój, twój, nasz), wskazujące (ten, tamten), pytające (kto? co? jaki?), nieokreślone (ktoś, coś), przeczące (nikt, nic), zwrotne (się).
Jak odmieniają się zaimki? Podaj przykład odmiany zaimka "ten".Zaimki podlegają tym samym regułom odmiany co rzeczowniki lub przymiotniki - bo przecież je właśnie zastępują.: Zaimki odmieniają się tak, jak części mowy, które zastępują (przez przypadki, a czasem też liczby i rodzaje). Odmiana zaimka "ten": ten (M.), tego (D.), temu (C.), ten/tego (B.), tym (N.), o tym (Msc.). Rodzaj żeński: ta, tej, tej, tę, tą, o tej. Liczba mnoga: ci/te, tych, tym, tych/te, tymi, o tych.
Zaimki rzeczowne (ja, ty, on, kto, nikt) odmieniają się jak rzeczowniki - przez przypadki. Zaimki przymiotne (ten, mój, jakiś, który) odmieniają się jak przymiotniki - przez przypadki, liczby i rodzaje.
Co to jest przysłówek i na jakie pytania odpowiada?Jego nazwa mówi: PRZY-słówek. Zgadnij, przy jakiej części mowy stoi najczęściej?: Przysłówek to nieodmienna część mowy. Odpowiada na pytania: jak? (np. szybko, ładnie), gdzie? (np. daleko, blisko), kiedy? (np. wczoraj, jutro). Określa najczęściej czasownik - mówi, w jaki sposób, gdzie lub kiedy odbywa się czynność.
Przysłówki mogą też określać przymiotniki (np. bardzo ładny, strasznie zimny) i inne przysłówki (np. bardzo szybko, całkiem dobrze). Niezależnie od funkcji - zawsze pozostają nieodmienne.
Czy przysłówki można stopniować? Podaj przykład.Krótkie przysłówki stopniują się prosto (szybciej), a pochodzące od przymiotników o złożonej budowie - opisowo (bardziej...).: Tak, wiele przysłówków się stopniuje. Stopniowanie proste: szybko → szybciej → najszybciej. Stopniowanie opisowe: interesująco → bardziej interesująco → najbardziej interesująco. Niektóre mają nieregularne stopniowanie: dobrze → lepiej → najlepiej.
Przysłówki odprzymiotnikowe stopniują się tak jak przymiotniki, od których pochodzą. Przysłówki miejsca i czasu (np. daleko, wczoraj) zazwyczaj się nie stopniują.
Jaka jest różnica między przymiotnikiem a przysłówkiem? Którym jest wyraz "ładnie"?Sprawdź, do czego odnosi się wyraz. Jeśli do rzeczownika - przymiotnik. Jeśli do czasownika - przysłówek.: Przymiotnik odpowiada na pytanie jaki? i określa rzeczownik (np. ładny obraz). Przysłówek odpowiada na pytanie jak? i określa czasownik (np. ładnie śpiewa). Wyraz "ładnie" to przysłówek - określa sposób wykonywania czynności.
Szybki test: czy wyraz da się odmienić przez przypadki? Jeśli tak - to przymiotnik. Jeśli nie - to najpewniej przysłówek. "Ładnie" nigdy nie będzie "ładniego" - dlatego to przysłówek, nie przymiotnik.
Co to jest przyimek i jaką pełni funkcję w zdaniu?Jego nazwa zdradza, że stoi tuż obok kogoś innego w zdaniu. Nigdy nie jest sam - zawsze ma towarzystwo.: Przyimek to nieodmienna część mowy, która łączy się z rzeczownikiem, zaimkiem lub liczebnikiem, tworząc wyrażenie przyimkowe. Określa relacje, np. miejsce (na stole, pod krzesłem), czas (przed lekcją, po obiedzie) przyczynę (z powodu choroby).
Przyimki dzielimy na proste (w, z, na, pod, przed, o, do, przy, od, nad, za, po, bez) i złożone (znad, sprzed, spoza, ponad, popod). Każdy przyimek wymaga rzeczownika w konkretnym przypadku.
Wskaż przyimki i wyrażenia przyimkowe w zdaniu: "Kot wskoczył na szafę i schował się za książkami."Wyrażenie przyimkowe = przyimek + rzeczownik (lub zaimek, liczebnik) w odpowiednim przypadku.: Przyimki: "na", "za". Wyrażenia przyimkowe: "na szafę" (przyimek + rzeczownik w bierniku), "za książkami" (przyimek + rzeczownik w narzędniku). Każde wyrażenie przyimkowe składa się z przyimka i rzeczownika (lub zaimka/liczebnika).
Ten sam przyimek może łączyć się z różnymi przypadkami, zmieniając znaczenie. Porównaj: "na stole" (miejscownik - gdzie? stan) i "na stół" (biernik - na co? kierunek ruchu).
Co to jest spójnik i jaką pełni funkcję?Spój-na-nazwę: co takiego robi ta część mowy z wyrazami i zdaniami?: Spójnik to nieodmienna część mowy, która łączy wyrazy lub zdania. Przykłady: i, oraz, lub, albo, ani, ale, lecz, więc, że, bo, ponieważ. Dzięki spójnikom budujemy dłuższe, złożone wypowiedzi.
Spójniki same w sobie nie są częściami zdania (nie są ani podmiotem, ani orzeczeniem) - służą wyłącznie do łączenia innych elementów. Bez spójników mielibyśmy tylko krótkie, proste zdania.
Jaka jest różnica między spójnikami współrzędnymi a podrzędnymi? Podaj przykłady.Wyobraź sobie: jedne łączą równych partnerów, drugie - szefa i podwładnego.: Spójniki współrzędne łączą równorzędne wyrazy lub zdania (np. i, oraz, lub, albo, ani, ale, więc). Spójniki podrzędne łączą zdanie nadrzędne z podrzędnym, które od niego zależy (np. że, bo, ponieważ, jeśli, gdy, choć, aby). Przykład: "Nie poszedłem na boisko, bo padał deszcz." - spójnik "bo" łączy zdanie podrzędne z nadrzędnym.
Najczęstsze spójniki podrzędne: że, bo, ponieważ, aby, żeby, chociaż, jeśli, kiedy, gdy. Najczęstsze współrzędne: i, oraz, a, ale, lub, albo, więc, zatem, czyli. Podrzędne wprowadzają zdanie zależne.
Czym jest partykuła i jak wpływa na znaczenie wypowiedzi?To takie małe słówko-przyprawa - dodajesz je do zdania i znaczenie się zmienia. Jakie to słówka?: Partykuła to nieodmienna część mowy, która modyfikuje (zmienia) znaczenie wyrazu lub całego zdania. Przykłady: nie (przeczenie), czy (pytanie), chyba, może (niepewność), właśnie, tylko, nawet (podkreślenie), no, -że, -by. Porównaj: "Przyjdź" (rozkaz) vs. "Przyjdźże!" (naleganie).
Partykuła "nie" z czasownikami piszemy osobno (nie idę, nie piszę). Partykułę "nie" z rzeczownikami, przymiotnikami i przysłówkami w stopniu równym piszemy razem (nieporządek, nieduży, nieładnie).
Który z podkreślonych wyrazów jest partykułą? "Czy ty dzisiaj nic nie wiesz?"Szukaj maleńkich słówek, które zmieniają charakter zdania - jedno zamienia je w pytanie, drugie w zaprzeczenie.: Partykuły: "czy" (tworzy pytanie) i "nie" (wyraża przeczenie). Wyraz "dzisiaj" to przysłówek, "nic" to zaimek przeczący. Partykuły nie odpowiadają na pytania - one tylko zmieniają znaczenie zdania.
Partykuła "nie" to przeczenie. Partykuła "czy" tworzy pytania. Inne częste partykuły: "no" (No, ładnie!), "że" (Chodźże!), "niech" (Niech przyjdzie!), "oby" (Oby się udało!), "by" (Podobno by przyszedł).
Co to jest wykrzyknik i kiedy go używamy?Co robisz, gdy coś cię zaboli, przestraszy lub ucieszy? Jakie dźwięki wtedy wydajesz?: Wykrzyknik to nieodmienna część mowy, która służy do wyrażania emocji (np. och!, ach!, ojej!), wydawania rozkazów (np. hop!, stój!, hej!) lub naśladowania dźwięków (np. bum!, hau!, brzdęk!). W piśmie często stawiamy po nim wykrzyknik.
W piśmie po wykrzykniku stawiamy wykrzyknik (!) lub przecinek. Gdy wykrzyknik jest w środku zdania, oddzielamy go przecinkiem od reszty wypowiedzi, np. "Hej, zaczekaj na mnie!", "Och, jaki piękny widok!".
Które wyrazy w zdaniu "Auć! Hej, ostrożnie, bo spadnę!" są wykrzyknikami?Wykrzykniki stoją "z boku" - nie są związane składniowo z innymi wyrazami w zdaniu.: Wykrzykniki: "Auć!" (wyraża ból) i "Hej" (służy do zwrócenia czyjejś uwagi). Pozostałe wyrazy to: "ostrożnie" (przysłówek), "bo" (spójnik), "spadnę" (czasownik). Wykrzykniki nie łączą się gramatycznie z resztą zdania.
Wykrzykniki dzielą się na trzy grupy: wyrażające emocje (och!, ach!, ojej!, hurra!), nakazujące (hop!, stój!, hej!, precz!) i dźwiękonaśladowcze, czyli onomatopeje (bum!, trach!, miau!, hau!, brzdęk!).
Podziel wszystkie części mowy na odmienne i nieodmienne.Sprawdź, czy wyraz da się odmienić. Jeśli nie - to część nieodmienna.: Odmienne: rzeczownik, czasownik, przymiotnik, liczebnik, zaimek. Nieodmienne: przysłówek, przyimek, spójnik, partykuła, wykrzyknik. Części odmienne zmieniają swoją formę (np. przez przypadki, osoby, liczby). Części nieodmienne zawsze mają tę samą postać.
Wśród części odmiennych najwięcej kategorii odmiany ma czasownik (aż 5). Części nieodmienne nigdy nie zmieniają swojej formy - przysłówek "szybko" zawsze będzie "szybko", niezależnie od kontekstu zdania.
Rozróżnij przymiotnik i przysłówek we fragmencie: "Szybki biegacz biegł szybko."Przyjrzyj się końcówkom obu podobnych wyrazów - jeden pasuje do pytania o cechę, drugi do pytania o sposób.: "Szybki" to przymiotnik - odpowiada na pytanie: jaki biegacz? Określa rzeczownik. "Szybko" to przysłówek - odpowiada na pytanie: jak biegł? Określa czasownik. Przymiotnik ma końcówkę -i (szybk-i), przysłówek ma końcówkę -o (szybk-o).
Przysłówek tworzymy najczęściej od przymiotnika za pomocą końcówki -o, -e lub -ie (np. miły → miło, dobry → dobrze). Przysłówek nie ma rodzaju ani przypadków.
Jak odróżnić przyimek od spójnika na przykładzie wyrazów "przed" i "i"?Jeden z tych wyrazów ciągnie za sobą rzeczownik, a drugi łączy ze sobą równe elementy zdania.: Przyimek "przed" łączy się z rzeczownikiem (lub zaimkiem) i tworzy wyrażenie przyimkowe (np. przed domem, przed lekcją). Spójnik "i" łączy równorzędne wyrazy lub zdania (np. kot i pies, przyszedł i usiadł). Przyimek rządzi przypadkiem rzeczownika, spójnik - nie.
Lista przyimków prostych: do, na, o, po, pod, przed, przez, przy, w, z, za, nad, od, bez, dla, ku, między. Jeśli wyraz stoi przed rzeczownikiem i razem tworzą wyrażenie - to przyimek.
Określ części mowy w zdaniu: "Mój młodszy brat codziennie czyta ciekawą książkę na kanapie."Analizuj po kolei: zadawaj pytania do każdego wyrazu i sprawdź, czy się odmienia.: Mój - zaimek (dzierżawczy), młodszy - przymiotnik (w stopniu wyższym), brat - rzeczownik, codziennie - przysłówek, czyta - czasownik, ciekawą - przymiotnik, książkę - rzeczownik, na - przyimek, kanapie - rzeczownik.
Kolejność analizy zdania: 1) Znajdź czasowniki (co robi?), 2) Znajdź rzeczowniki (kto? co?), 3) Znajdź przymiotniki przy rzeczownikach (jaki?), 4) Znajdź przysłówki przy czasownikach (jak?), 5) Rozpoznaj pozostałe części.
W zdaniu "Ania i Kuba szybko zjedli obiad, bo byli bardzo głodni" wskaż: rzeczowniki, czasowniki, przymiotnik, przysłówki, spójniki.Zadawaj systematycznie pytania: kto działa? co robi? w jaki sposób? z jakiego powodu?: Rzeczowniki: Ania, Kuba, obiad. Czasowniki: zjedli, byli. Przymiotnik: głodni. Przysłówki: szybko, bardzo. Spójniki: i (współrzędny), bo (podrzędny).
Analiza zdania to świetne ćwiczenie na spostrzegawczość językową. Im więcej zdań przeanalizujesz, tym szybciej będziesz rozpoznawać części mowy bez zastanowienia.
Czym różnią się osobowe formy czasownika od nieosobowych? Wymień 3 rodzaje form nieosobowych.Zastanów się, czy do wyrazu "zrobiono" albo "robić" możesz dopasować słówka: ja, ty, on?: Formy osobowe pozwalają określić osobę (np. (ja) czytam, (wy) idziecie). Formy nieosobowe tego nie określają (nie można dopasować zaimka). Należą do nich: 1. Bezokoliczniki (np. czytać, robić) 2. Imiesłowy (np. czytający, zrobiony, czytając) 3. Formy zakończone na -no, -to (np. czytano, zrobiono, umyto).
To może być pewniak na egzaminie! Jeśli masz polecenie "wypisz czasownik w formie nieosobowej", szukaj wyrazów z końcówką -ć, -no, -to lub imiesłowów.
Przed którymi spójnikami NIE stawiamy przecinka, a przed którymi ZAWSZE należy go postawić?Przed najkrótszymi spójnikami, które wyrażają łączenie lub wybór (np. "i", "lub"), zazwyczaj nie ma przecinka.: NIE stawiamy przecinka przed: i, oraz, lub, albo, czy, ani, ni, tudzież. STAWIAMY przecinek przed m.in.: ale, lecz, a, jednak, więc, dlatego, bo, ponieważ, że, żeby, aby.
Uwaga na wyjątek! Jeśli spójnik (nawet "i" lub "albo") powtarza się w zdaniu drugi raz w tej samej funkcji, przed drugim stawiamy przecinek. Np. "Kupię ALBO sok, ALBO wodę."